Borsada İşlem Gören Yatırım Araçları

Borsada İşlem Gören Yatırım Araçları

Birikimlerin değerlendirilmesi için borsalar her zaman yüksek kazanç sunan piyasa olmuştur. Kurumsal olması nedeni ile belirli merkezlere sahiptir. Ülkemizde Borsa İstanbul adı altında yatırım işlemleri aracı kurumları vasıtasıyla gerçekleşir. Fiyat tahmin sistemleri üzerine kurulu olan borsada, alım – satım arası farktan para kazanılır. Piyasa seyrine göre portföyünüzü avantajlı yatırım araçlarından oluşturarak, beklentinizi karşılayabilirsiniz.

Borsa denildiğinde akıllara ilk olarak hisse senetleri gelir. Bunun nedeni ilk ticaret işlemlerine dayanır. Hisse senetlerinin el değiştirmesiyle artan işlem hacmi, yatırımların güvenli ortamlarda kayıt altına alınarak yapılma ihtiyacı doğurmuştur. Bu yüzden, bugünkü borsa binalarının temelleri atılmıştır. Piyasada kıymetli evraklar, çeşitli emtialar, dövizler ve türev araç olarak adlandırılan sözleşmeler işlem görmektedir. Kıymetli evraklar; hisse senetleri, tahvil, bono olarak kendi özelliklerine göre ayrılır.

Emtialar ise tarım ürünler, değerli madenler, sanayi metalleri, enerji ve ormancılık ürünleri, hammaddeler, kimyasallar olmak üzere alt gruplara ayrılır. En güvenilir araç olarak tanınırlar. Borsada tüm para birimleri geçerlidir ve pariteler şeklinde işlem görür. Türev araç olarak adlandırılan sözleşmeler ise futures, forward, swap ve opsiyon vadeli işlem sözleşmeleridir. Çok fazla çeşide sahip olan araçlara kolaylıkla yatırım yapabilirsiniz.

Peki, borsada işlem gören yatırım araçlarını nelerdir, detaylı olarak tanımak gerekirse;

Kıymetli Evraklar

Borsada alım – satımı yapılan araçlar arasında en yüksek işlem hacmine kıymetli evraklar sahiptir diyebiliriz. Senetlerin yüksek kazanç getirmeleri, tahvil ve bononun riskten korunma amaçlı kullanılması en büyük sebep olarak gösterilebilir. Portföy çeşitlendirilirken, birçok yatırımcının ana enstrümanı kıymetli evraklardan oluşturulduğu
istatistiğe bağlı olarak bilinir.

Hisse senedi, tahvil ve bono kavramlarına kısaca değinmek gerekirse;

Hisse Senetleri

Sermaye şirketlerine ortak olan kişilere; paylarını ve ortaklıklarını belgelemek amacıyla verilen değerli kağıtlardır. Anonim şirketler, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler, özel kanunla kurulmuş kurumlar, bu belgeyi çıkarma yetkisine sahiptir. Hisse senetleri taraflara çeşitli haklar ve sorumluluklar yüklemektedir. Borsada alım – satımı yapılan senetlerde böyle bir durum söz konusu değildir.

Hisse senedi çok sayıda türe sahiptir. Fakat ülkemizde çıkarılmasına izin verilen nama ve hamiline yazılı olan senetlerdir. Ülkemiz borsasında hamiline yazılı olan senetler piyasada işlem görmektedir. Nama yazılı senetler borsada işlem görebilmeleri için hamiline çevrilmeleri gerekir. Yoksa işlem göremezler. Amerika gibi gelişmiş ülkelerin borsalarında adi ve imtiyazlı hisse senetleri işlem görmektedir. Borsada hisse senedi işlemi nasıl yapılır, öğrenmek için tıklayınız.

Hisse senetlerinin piyasada işlem görebilmeleri için borsaya kayıt olma (kote) zorunluluğu vardır. Kayıtlı olmayan senedin ticareti yapılamaz. Şirketler, senetlerinin borsada işlem görmesi için talepte bulunurlar. Bu sayede halka açılarak, sermayelerini büyütmek isterler. Şirketlerin belirlenen kıstaslara uygun olup olmadığı denetçiler tarafından denetlenir. Uygun görülen şirketlerin senedi borsaya kote olur ve işlem görmeye başlar. Düşük fiyattan alım, yüksek fiyattan satım yapılarak kâr edilir. Ayrıca, senedin değerlenmesi ile ortaklık hakkı sayesinde hisseniz kadar kâr dağıtımlarından gelir elde edebilirsiniz.

Tahvil

Anonim şirketlerin sermayesini büyütmek adına çıkardığı, vadesi 1 yıldan uzun olan borç senetleridir. Üzerinde bulunan kupon ve öz sermayenin vadesi geldiği zaman borçlu olan şirketin, borçlarını ödemesi temeline dayalıdır. Şirket tarafından çıkarılan çeşitlere sahip olduğu gibi devlet tarafından piyasaya sunulan devlet tahvilleri de borsada işlem görmektedir. Kâr riski olmayan hazine ve devlet tahvilleri güvenli yatırım araçlarındandır. Tahvil nedir, yatırımı nasıl yapılır, öğrenmek için tıklayınız.

Bono

Vadesi 2 aydan az, 1 yıldan fazla olmayan menkul kıymetlerdir. Bonolarda tahviller gibi borçlanma senedidir. Tek farkı vade süreleridir. Aynı zamanda yasal olarak piyasada işlem görebilmeleri için üzerinde bulunması gereken önceden belirlenmiş ibarelere sahip olması gerekir. Özellikle hazine bonoları yatırımcılar tarafından tercih edilir. Bunun nedeni devlete borç olarak verilen paranın vade süresi dolduğunda faizi ile geri alınabilmesidir.

Borsa Endeksleri

Borsa endekslerinin içerisinde farklı sektörlere ait hisse senetleri bulunur. Biliyorsunuz ki hisse senedi yatırımı yüksek kazanç getirir. Fakat hızlı ve etkili bir şekilde piyasa takibi, analizi yapmanız gerekir. Bu yüzden, endeksleri yatırım yapılırken dikkat edilmelidir. Fiyat, maliyet, satış performansı gibi verilerin yatırım yapılmadan izlenmesi ve fiyat hareketlerinin gelecekte ne seviyelere inip düşeceğinin yorumlanması gerekir.

Borsa endeksleri sayesinde rakip şirketlerin kıyaslaması daha kolay ve hızlı bir şekilde yapılır. Ülkemiz BIST 100 endeksi, Türkiye’nin ileri gelen 100 firmasının hisselerini ölçer ve analizini yapar. Trendin yönüne göre alım mı satım mı yapılacağının kararı verilir. Ayrıca dünyaca ünlü olan şirketlerin borsa endekslerine ( Dow Jones Sanayi Endeksi, Nasdaq 100, S&P 500, DAX 30 gibi) forex piyasasında daha avantajlı fırsatlar altında yatırım yapılır. Doğru strateji ile yüksek kazanç elde etmek mümkündür.

Emtialar

Ticarete konu olan malların tümüne emtia denilir ve çok fazla çeşide sahiptir. Değerleri düşük olduğu ve fiyatlarının kolay tahmin edilebildiği için yatırımcılar tarafından güvenilir yatırım aracı olarak bilinirler. Özellikle kriz, kaos dönemlerinde akıllara ilk gelen araçlardır. Altın, gümüş, bakır, petrol, alüminyum, çelik, buğday, mısır, pamuk, kakao gibi emtialar piyasada yoğun olarak işlem görürler. İşlem hacminin artması nedeni ile özel ürün borsaları adı altında alınıp satılmaktadırlar.

Borsada yatırımlar fiziki ve fiziki olmayan şekillerde yapılmaktadır. Fiziken yapılan yatırımlarda, ürünlerin bozulmaması, çalınmaması ve herhangi bir hasara uğramaması için özel yerlerde saklanması gerekir. Bu yüzden, ek masraflara katlanılması gerekir. Bu nedenden dolayı çoğu yatırımcı fiziki olmayan, yatırım aracının sadece fiyat değişimlerinden kâr elde etmek istemektedir. Emtialarda vadeli işlemler de yapılabilmektedir. Faiz getirisi olmadığı için, faizlerin düşük olduğu dönemlerde tercih edilmektedirler.

Dövizler

Borsa piyasasında tüm para birimleri pariteler şeklinde işlem görmektedir. Parite iki farklı ülkenin dövizinin bir araya gelmesi ile oluşur. İşlem gören para birimleri, ülke ekonomilerinin canlılığına göre majör, minör ve egzotik olmak üzere üç ana gruba ayrılır. Ülke ekonomisi sağlam olan majör, gelişmekte olan ülkelerin para birimleri ise minör ve egzotiktir. İki majör para biriminin birleşiminden majör parite oluşur. Genellikle yabancı yatırımcılar tarafından işlem görürler.

Majör para birimlerinin dışında kalanlar ise minör ve egzotiktir. Paritenin yönünü belirlemek için majör dövize ihtiyaç duyulur. Bir minör bir de majör dövizin birleşimi ile minör parite oluşur. Genellikle o ülkede yaşayan yerel yatırımcılar tarafından tercih edilir. Türk lirası bazı yatırımcılara göre minör olarak bazılarına göre de egzotik para birimi olarak görülür. İşlem yapacağınız para birimlerini tanımanız, fiyatlarının dalgalanmasına neden olay faktörleri bilmeniz gerekir. Böylece yaptığınız yatırımlarda daha doğru sonuç elde edersiniz.

Türev Araçlar

Türev piyasaların içinde yer alan; forward, futures, opsiyon ve swap alım – satım sözleşmelerine türev araç denmektedir. Borsada işlem gören araçların fiyatları yaşanan olaylara bağlı olarak, birbirlerinin fiyatlarını etkilemektedir. Örnek vermek gerekirse; Doların değerinin yükselmesi, değerli emtialar içinde yer alan altının değerinin düşmesine neden olmaktadır. Türev araçların sözleşme yolu ile standartlaştırılması ile diğer araçların değişen fiyatlarından direkt etkilenmezler.

Güvenli işlemler yapılması ve piyasanın likit oranını arttırmak için sözleşmeler işlem görmektedir. Türev araçlar sayesinde vadeli işlemler yapılır. Vadeli işlem sözleşmeleri, belirli bir tarih aralığında, önceden belirlenmiş fiyat, miktar ve kalitedeki yatırım aracını alma veya satma hakkı tanıyan sözleşmelerdir. Genellikle kredili alış ve açığa satış işlemleri gibi küçük miktardaki birikimle büyük pozisyonların alınabilmesine imkan vermektedir. İleri tarihteki fiyat dalgalanmalarına karşı bugünden ticari işlemin yapılabilmesi olası risklerden korunmanızı sağlamaktadır.

Sonuç olarak, borsada işlem gören yatırım araçlarına beraber göz attık. Avantajlı pozisyonları yakalayabilmeniz için piyasa bilginizin ve deneyiminizin belli bir seviyenin üzerinde olması gerekir. Yoksa birçok değişkene bağlı olan borsada karşınıza çıkacak riskleri öngörüp önleyemezsiniz. Bunun için, aracı kurumlarının ücretli – ücretsiz düzenlemiş olduğu eğitimlerinden yararlanmanız uzmanlar tarafından önerilir. Bu sayede piyasanın mantığını kavrayabilirsiniz. Geliştirilen deneme hesapları yardımıyla deneyimli borsacılar gibi tecrübe kazanabilirsiniz. Böylece, portföyünüzü kâr getirecek araçlardan oluşturabilir, yüksek kazanç elde edebilirsiniz.

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir