Menkul Kıymetler Borsası

menkul-kiymetler-borsasi

Sermaye piyasasının içinden arz ve talebinin farklı olması ile ayrılmış olan piyasalar menkul kıymetler piyasasını oluşturmaktadır. Anatomik yapı olarak sermaye piyasası incelendiğinde menkul kıymetler piyasası ile iç içe oldukları, buna rağmen arz ve taleplerinin ters yönlü oldukları görülür. Menkul kıymetler piyasasında sermaye talep eden şirketler halka menkul kıymet arz etmektedir. Sermaye arz eden halk ise menkul kıymet talep etmektedir.

Sermaye piyasası temel olarak birincil ve ikincil piyasa olarak iyi bölümden oluşmaktadır. Birincil sermaye piyasasında yeni ihraç edilen menkul kıymetlerin karşılığında uzun vadeli fonlar sanayiye aktarılır. İkincil sermaye piyasasında ise eskiden ihraç edilmiş olan menkul kıymetler kişiler arasında sürekli olarak el değiştirmektedir. İkincil piyasa bu özelliği nedeniyle sermaye piyasasından ayrılmış ve menkul kıymetler piyasası olmuştur.

Menkul kıymetler borsası sermaye piyasasının içinde yer almak yerine bu nedenlerle menkul kıymetler piyasasının bir kurumu olmuştur. Daha açıklayıcı olarak menkul kıymetlerin sermaye piyasasının ikincil piyasasında sürekli olarak bir mal gibi alınıp satılması menkul kıymetler piyasasını ve borsasını sermaye piyasasının dışına taşımıştır. Menkul kıymetler piyasasında alınıp satılan hisse senedi tahvil gibi kıymetli evrakların sürekli alınıp satılmasından dolayı da iktisadi değerleri olmayıp, iktisadi değerini temsil eden belgeler olarak geçmektedir. Yani menkul kıymetlerin temsil ettikleri gerçek değerleri bu kağıtların arkasında gizlidir.

Menkul kıymet piyasasında alım – satım ortamının oluşması için kişiler arasında güven unsurunun olması büyük bir öneme sahiptir ve alım – satım işlemlerinin belirli teknikler çerçevesinde yapılmak zorundadır. Menkul kıymetlerin alım – satımı direkt olarak menkul kıymeti elinde bulunduran kişiler tarafından değil, onların adına veya hesabına aracı kurumlar tarafından yapılmaktadır. İşlemlerin güvenli, sağlıklı ve açık bir şekilde olmasını sağlayan kuralların kesin bir şekilde yerine getirilmesi de, bu piyasayı oluşturan tarafların arasında güven unsurunun oluşması adına büyük bir öneme sahiptir.

Menkul kıymetler piyasasında alım – satım işlemi gerçekleştiren hemen herkesin kar elde etme amacı vardır. Kar elde etmek de menkul kıymetler piyasalarının temelini oluşturan hisse senetlerinin alım – satım işleminde çok daha baskındır. Hisse senedi satın alan kişi yatırımına temettü almak veya yatırımını daha yüksek fiyattan satarak kazancını arttırmayı amaçlamaktadır.

Menkul kıymetler piyasasının eğilimi ise kişilerin alım – satım kararlarının birleşmesi sonucunda oluşmaktadır. Eğilim ileride menkul kıymetlerin fiyatlarının daha da yükseleceği yönündeyse, bugün hisse senedini almanın zamanı olduğunu ifade eder. Tam tersi söz konusu olduğunda ise ileri de fiyatların düşeceği düşüncesi hakim ise hisse senetlerini bugünden satmanın zamanı olduğu ifade edilir. Piyasalardaki yükselişi bekleyen iyimser hava boğa eğilimi; düşeceğini bekleyen kötümser hava ise ayı eğilimini ifade etmektedir.

Menkul Kıymet Nedir?

Menkul kıymetlerin tanımını özellikleri ile yapmak mümkündür ve daha açıklayıcı olacaktır. Bu nedenle menkul kıymetler;

  • Ortaklık ve alacaklılık sağlar,
  • Belirli bir meblağı temsil eder,
  • Yatırım aracı olarak kullanılır,
  • Dönemsel gelir getirir,
  • Birbiri ile aynı özelliklerde seri halinde çıkarılır,
  • İbareleri aynıdır,
  • Ülkemizde Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından belirlenmektedirler.

Menkul kıymetlerin günümüzdeki el değiştirmesi eskiye göre çok daha hızlı bir şekilde yapılmaktadır. Bunun nedeni ise tezgah üstü piyasalarda fiziki olarak alınıp satılmamasıdır. Fiilen el değiştirmezler ve yalnızca fiyatları takip edilmektedir.

Piyasalarda en çok işlem gören menkul kıymetler ise;

  • Hisse senetleri,
  • Devlet tahvilleri,
  • Özel sektör tahvilleri,
  • Hisse senedi ve tahvil kuponları,
  • Hazine bonoları,
  • Gelir ortaklığı senetleri,
  • Toplu konut idaresi ve Kamu Ortaklığı İdaresi tarafından çıkarılan tahvilleri,
  • Yatırım fonu katılma belgeleri,
  • Finansman bonoları,
  • Banka bonoları ve banka garantili bono,
  • Varlığa dayalı menkul kıymetler,
  • Kar – zarar ortaklığı belgeleridir.

Ekonomik İşlevleri

Menkul kıymetler borsalarının ekonomiye sağladıkları yaralar ve temel işlemleri;

  • Likidite sağlama,
  • Ekonomiye kaynak yaratma,
  • Sermaye mülkiyetini geniş bir toplama yayma,
  • Ekonominin göstergesi olma,
  • Uzun vadeli yatırımların kısa vadeli tasarruflarla finansmanını sağlama,
  • Menkul kıymetlerle ilgili bilgilere kolay ulaşma,
  • Güvence işlevi,
  • Sanayide yapısal değişikliği kolaylaştırmadır.

Menkul kıymetler borsaları, menkul kıymetlerin sürekli olarak el değiştirmesi gerekli olan pazarın oluşmasını sağlar. Menkul kıymetlerin her an alınıp satılabilmesi için gerekli olan likiditenin sağlanması konusunda menkul kıymetler borsalarının büyük bir işlevi vardır.

Borsalar, tasarruflara hareketlilik canlılık kazandırmaktadır. Menkul kıymetlerin arzı ile talebinin karşılaşmasını sağlayan piyasalardır ve menkul kıymetlerin el değiştirebilmesi, alınıp satılabilmesi için kurulmuş olan bir piyasayı oluşturmaktadır.

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

One thought on “Menkul Kıymetler Borsası

  1. Genelde hisse senedi alım satım işlemleri çok para kaybettiriyor. Fakat foreksde böyle bir kayıp yaşamıyorsunuz. Tabiki komisyon ödemek kaçınılmaz.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir