Vadeli İşlem Nedir? Neden ve Nasıl Yapılır?

Vadeli İşlem Nedir? Neden ve Nasıl Yapılır?Finans piyasaları içinde yer alan vadeli işlemler, Borsa İstanbul’un çatısı altında işlem görmektedir. Vadeli işlem kısaca, belirli bir sözleşmeye dayanan, alım satım işlemleridir. Bu sözleşmelerde; yatırım enstrümanların miktarı, fiyatı, niteliği gibi özellikler, taraflar arasında kararlaştırılıp, vade aralığının belirtilmiş olması gerekir. Vadeli işlem borsaları, kısa sürede para kazanmanızı sağlar.

Vade sürelerine göre; spot ve türev piyasalar olmak üzere ikiye ayrılır. Spot piyasalar, yatırım araçlarının para veya takasının 2 – 3 gün içerisinde gerçekleşmesini sağlayan piyasadır. En çok işlem gören yatırım araçları, kıymetli evraklardır. Türev piyasalar, kalıplaşmış türev işlem sözleşmelerinde vade tarihi gelmeden; işlem gördüğü kur üzerinden alınıp satılır. Ödeme ve teslimat işlemi vade tarihi geldiğinde gerçekleştirilecektir. Türev piyasalarda; forward (alivre), futures (vadeli işlem), swap (takas) ve opsiyon işlem sözleşmeleri yer almaktadır.

Forward sözleşmeler, alıcı ve satıcı arasında bugünden belirledikleri, fiyat üzerinden işlem görür. Vade sonunda belirlenen fiyat satıcıya ödenir. Genellikle, pariteler üzerine hazırlanmış sözleşmelerdir. Alıcı ileri tarihte paritenin değerinin düşeceğini düşünüyor ise forward sözleşme yapmalıdır. Satıcı taraf için tam tersi durum söz konusudur.

Futures sözleşmeler, belirli kurallara dayanır. Bu kurallar, piyasanın akıcı olmasını sağlar. İleri bir tarihte, belirlenen bir fiyat, miktar ve kalitedeki yatırım enstrümanın, bugünden alım satım yapılması kuralı getirilmiş sözleşmelerdir. Genellikle döviz borsası aracılığı ile kullanılır. Sözleşmeler, borsa takas odalarında işlem görür. Alıcı ve satıcı işlemlerini gerçekleştirebilmek için, belirlenen miktarı takas odalarına ödemek zorundadır. VOB’da en çok pamuk, buğday, kakao, şeker, altın, bakır işlem görür. Bunun dışında hazine bonoları ve devlet tahvilleri de işlem görmektedir.

Opsiyon sözleşmeler, herhangi bir yatırım aracına, belirli bir fiyattan, belli bir vade süresi içerisinde alma veya satma hakkı tanır. Opsiyon alıcısı uzun, satıcısı ise kısa taraftır. Alıcının riski satıcıya verdiği teminat miktarı kadardır. Satıcının riski sınırsıdır. Bu yüzden satıcının olası bir durumda mağdur olmaması için, alıcıya ödemesi için bir teminat bedeli belirler. Opsiyon piyasası nedir, Opsiyon borsası işlemleri nelerdir, bu konuda araştırma yapmalısınız.

Sözleşmeye konu olan yatırım aracının miktarı, fiyatı, alıcı tarafın ödeyeceği teminat ve vade tarihi bugün üzerinden değerlendirilir. Anlaşma tarihinde opsiyon hakkını alan taraf (alıcı), opsiyon hakkını satan tarafa (satıcı), anlaşılan teminat miktarını nakit olarak ödemek zorundadır.

Vade tarihlerinin uygulanmasına göre, 2 çeşit opsiyon tipi vardır. Bunlar; Amerikan ve Avrupa tipi opsiyonlardır. Amerikan tipinde; vade tarihinin gelmesi beklenmeden kullanılabilir. Avrupa tipini kullanabilmek için, vade süresinin dolmuş olması gerekir.

Swap sözleşmeler, 2 veya daha fazla taraf arasında hazırlanan, özel sözleşmelerdir. Belirli bir fiyat üzerinden, belirlenen vade tarihlerinde ödemeler gerçekleştirilir. Swap sözleşmelerde, sermaye ödemeleri veya faiz değişim işlemleri gerçekleştirilmektedir. Piyasada en çok, yabancı para birimleri ile borçlanma senetleri işlem görür. Bu yüzden, nakit giriş çıkışı fazla bir piyasadır.

Sözleşmelerin vade tarihleri; şubat, nisan, haziran, ağustos, ekim ve aralık aylarını kapsamaktadır. Sözleşmeler, en yakın ay baz alınarak yapılır. Genel amacı; yatırımcıları oluşabilecek problemlere karşı korumaktır. VOB, borsanın denetim ve güvencesi altındadır.

Vadeli işlem piyasalarında korunma, spekülatif ve arbitraj amaçlı işlemler yaparak; kısa vadede kazanç elde edebilirsiniz. Kısaca açıklamak gerekirse;

Korunma Amaçlı İşlemler

Diğer piyasaların faiz oranları ve döviz kurlarında oluşan ani değişiklikler, yatırımcısını etkilemektedir. VOB piyasalarda uygulanan sözleşmeler ile fiyatlar sabitleştirilmiş, piyasaya giren yatırımcıların olumsuz etkilenmesi önlenmiştir.

Spekülatif Amaçlı İşlemler

VOB piyasalarında yer alan sözleşmelerin başlangıç teminatlarının düşük olması nedeni ile piyasada çok fazla alıcı ve satıcı vardır. Kaldıraçlı işlemler sayesinde, bu piyasa spekülatörler için avantajlı bir piyasadır. Spekülatörler doğru olmayan söylentiler yayarak, piyasadaki yatırımcıları yönlendirerek, kendi beklentilerine göre işlem yaparlar. Bu sayede piyasada çok fazla para akışı gözlenir. Spekülasyondan etkilenmemek için, piyasayı anlık takip etmeniz gerekir.

Arbitraj Amaçlı İşlemler

Spot ve türev piyasa arasında oluşan kur farklarından yararlanarak, kâr elde etmek için yapılan işlemlerdir. Yani, düşük fiyattan alım işlemi yapılarak, yüksek fiyattan satış işleminin yapılmasıdır.

VOB piyasasına giriş yapabilmek için,aracı kurumların sitesinden ilgili formu doldurmanız halinde size dönüş sağlanacaktır. Yapılan sözleşmelerle, yatırımcının hakları korunmaktadır. Kısa vadede büyük kazanç elde edebileceğiniz bir piyasadır.

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir