Bono Nedir? Bono Çeşitleri Nelerdir?

Finansal piyasalarda yer alan bonolar, güvenli araçların içerisinde yer alır. Yapısı gereği işlem yapıldığında riskler oldukça düşüktür. Bu yüzden yatırımcılar genelde ellerinde bulunan paraların bir kısmını bonolar ile değerlendirirler. Böylelikle hem kazançlarını büyük oranda garantiye alırlar hem de risklerini azaltırlar. Bunlara bakıldığında bonoların, borsa yatırım portföyleri içerisinde bulunması oldukça yararlıdır.

Yatırımını yapmak istediğinizde ya bankaları ya da borsayı kullanırsınız. Borsayı kullandığınızda bononun yanında çeşitli yatırım araçlarını da bulabilirsiniz. Böylelikle risklerinizi azaltmanıza yardımcı olacak, yatırım grubunu çok basit oluşturabilirsiniz. Birçok özellikte bulunan yatırım araçlarında, bonolar kıymetli evrakların altında işlem görürler. Hisse senetleri kadar tercihi yüksektir. Bu yüzen bonoyu tanımakta ve türlerini bilmekte fayda vardır.

Bono Nedir?

Öncelikle bonoların ilk bilinen özelliği vadeleridir. Bononun ayıran özelliği olan 2 aydan az 12 aydan fazla olamaz. Hisse senetleri gibi şirketler ya da devlet tarafından çıkarılır. Şirket, bono sayesinde sizin yatırım yaptığınız paranın sözleşmede belirtilen süre sonunda, kazancıyla birlikte size ödemeyi temin eder. Kazancınız ise paranızın şirkette bulunduğu süre için faiz oranı belirlenerek, faiz kazancı elde edilir.

Bonoların mantığını bankadan kredi kullanma gibi düşünebilirsiniz. Nasıl siz bankadan kredi talep ettiğinizde karşılığını öderken faiz ödemesi de yaparsınız, bonolarda öyledir. Şirket belli süre karşılığında paranızı alır kullanır ve vadesi geldiğinde ana paranızla birlikte faiz ödemenizi yapar. Böylelikle hem şirketin ihtiyaçları karşılanmış olur hem de siz yatırım kazancı oluşturursunuz.

Bononun yapısal özelliklerini de incelemekte fayda vardır. Bonoda alacaklı (lehtar) ve borçlu (muhatap) taraflar vardır. Borçlu taraf şirket ya da devlettir. Alacaklı taraf ise siz oluyorsunuz. Bu özelliklerine bakıldığında farklı faktörlere de konu olmuştur. Yani teminat, ödeme, ispat gibi amaçlar ile de kullanılabilir. Böylelikle şirketlerin çek gibi yoğun olarak kullandığı kıymetli evraklardan biridir.

Bonolar; iki şekilde tahsil edebilir. Ya bononun vadesi geldiğinde ya da vadesi gelmeden önce tahsil edilebilir. Vadesi geldiğinde tahsil edilirse eğer sözleşmede bulunan tüm durumlar geçerlidir. Fakat vadesinden önce tahsil edilirse eğer iskonto ettirilerek para tahsil edilir. Bu durumda faiz gelirinizde değişiklik olabilir.

Bonolar yasal ve geçerli olabilmesi için bazı koşulları sağlaması gereklidir. Bu koşulların neler olduğuna bakalım;

  • Bono kelimesinin yazılması
  • Ödenecek tutarın yer alınması
  • Alacaklı kişinin bilgileri
  • Bononun düzenlendiği gün
  • Bononun düzenlendiği yer
  • Ödenecek yer
  • Bonoyu düzenleyen şirket imza yetkililer tarafından imzalanması
  • Bononun ödeneceği gün yani vade.

Sıralamış olduğumuz 8 madde olmadığında, bonolar eksik düzenlenmiş olur ve geçersiz sayılabilir. Bu yüzden bono yatırımı yaparken bonoların düzenlenme şekillerini kontrol etmenizde fayda vardır.

Bono Çeşitleri Nelerdir?

Bonolar farklı çeşitleri ile karşımıza çıkar. Bu çeşitlilik ise çıkardığı kurum, amaç gibi seçenekler ile farklılık gösterir. Bu farklılıkları incelemekte de yarar vardır.

Hazine – Devlet Bonosu: En güvenli bono çeşididir. Çünkü devletin kendi ihtiyaçları karşılaması için bonolar çıkartır. Vadesi geldiğinde acaba paramı alabilecek miyim düşüncesi yoktur. T.C. Hazinesi tarafından çıkartılır. Ülke para biriminde olduğu gibi döviz olarak da çıkartılabilir. Bu tür bonolar devletin iç borçlanma politikasıyla kullanılır. Vadesi bir yıldan azdır ve sözleşmede bulunan vade beklendiğinde, faiz geliriyle birlikte ana para da garantili olarak alınır.

Altın, Gümüş, Platin Bonoları: Bu tür bonolar borsanın üyesi bankalar ile kıymetli maden kurumlarının, belli miktarlarda ihraç eder ve iskontolu ya da iskontosuz alım ve satımların yaptığı yatırım araçlarıdır. Borsada bu tür bonolara, işlemlerinizi yapmanız için gerekli olan aracı kurumların desteği ile rahatlıkla yapabilirsiniz. Altın, gümüş ve platin bonoları, iskonto esaslarına göre halka arz edilir ve yatırımcılara işlem yapılması için sunulur.
Vade süreleri göz önüne alınarak, iskonto oranları yıllık olarak hesaplanır. Bu değerli madenlere de Türk lirası ya da döviz olarak işlemler yapılabilir. Ayrıca karşılık ödemesi fiziki olarak yapılması planlanıyorsa, aracı kuruluşun vasıtasıyla bu işlem yapılabilir. Ödemeler ise kıymetli madenlerin borsasında oluşan ağırlıklı ortalama fiyatı üzerinden yapılır. Yatırımını yapacağınız zaman başlangıçta şekil ve şartları dikkate alarak, güvenli yatırımlar gerçekleştirebilirsiniz.

Banka Bonoları: Bankaların bonoları çıkartması için kalkınma ve yatırım özelliğinde kurulmuş olması gereklidir. Halka arz yapılmak suretiyle işlemleri gerçekleşir. Bu konuda SPK tarafından münasip görülen bonolar kayda alınır ve işlemlerine başlanabilir. Bu tür bonolara yatırım yapmak istediğinizde muhatabınız bankalar olacaktır. Bu yüzden bononun sahibi olan bankalar hakkında bilgi sahibi olmanızda ve bir yıl sonra paranızı almanızın garantisini ölçmelisiniz. Bankaların bonolarında da ödeme tarihine göre yıllık bazda iskonto oranı hesaplanır. Böylelikle elde edilecek kazanç ortaya çıkar ve vade sonunda kazancınızla birlikte paranızı da alabilirsiniz.

Finansman Bonoları: Şirketler tarafından çıkarılan bonolar, kendi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla halka arz edilir. Şirket açısından kısa süreli borç senetleri olarak adlandırılır. Borsada şirketlerin bono yatırımları mümkündür. Şirketlerin kendilerine kısa süreli gelir elde etmek, kişilerinde kazanç sağlama amaçlarına uygun olan yatırım aracıdır. Şirketlerin bonolarında da işlem yapacağınızda dikkat etmeniz gereken seçenekler vardır. Bonoların şekil ve şartlarına dikkat edeceğiniz gibi hangi firmaya paranızı borç verdiğinizde önemlidir. Bonoların arasında riski en yüksek çeşididir. Bu riski azaltmak ise oldukça basittir. Yapılması gereken sadece şirket araştırılmasıdır. Paranızı borç vermeyi düşündüğünüz şirketin, gelecek durumlarını göz önüne almanız önemlidir. Böylelikle faiz gelirini ve anaparanızı tahsil etmede sıkıntı yaşamayacağınız şirketi seçmelisiniz.

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir